|
|
|
 |
|
Dismenore Adet Kanaması (Sancılı Adet Görme) |
|
 |
Dismenore Adet Sancısı Nedir?
Kadınların yarısından fazlasında adet
döneminde az ya da çok ağrı olur. Ancak
yaklaşık %10 kadında adet dönemindeki sancı
oldukça şiddetli olur ve kadının 1-3 gün
boyunca çoğu durumda kendini iş göremeyecek
kadar kötü hissetmesine neden olur. |
| |
Kadın Hastalıkları ve Doğum kliniklerine
yapılan acil başvurularının yaklaşık %10'u
adet sancısı nedeniyle olmaktadır.
Dismenore, yani sancılı adet görme başvuru
yapıldığı takdirde gerekli incelemeler
sonrası etkili bir şekilde tedavi
edilebilir. |
Neden sancılı adet görülür?
Sancılı adet görme aslında normal adet görme
mekanizmasının önemli bir parçası olan
uterus kasılmalarının kadın tarafından ağrı
şeklinde hissedilmesidir. Bu uterus
kasılmalarının amacı uterus iç tabakasının
atılarak yenilenmesi esnasında oluşan kanama
miktarını en az seviyede tutmaktır. Bu
kasılmalar esnasında uterusta bölgesel
olarak prostaglandin adı verilen bazı
maddeler salgılanır. Ağrıya yolaçan olayın
bu prostaglandinlerin ya aşırı miktarda
salgılanması ya da kadında prostaglandinlere
ağrı şeklinde bir aşırı duyarlılık cevabı
oluşması olduğu kabul edilmektedir.
Prostaglandin salgısı yumurtlama sonrasında
oluşan bir olay olduğundan tipik olarak adet
görmeden kısa süre önce başlayan ve adet
bittikten sonra tümüyle kaybolan adet
sancısı yumurtlama olduğunun güvenilir
belirtilerinden biridir.
Sancılı adet görmenin nadir görülen
nedenleri arasında serviks (rahimağzı)
girişinin kürtaj, enfeksiyon gibi nedenlere
bağlı olarak daralmış olması ve buna bağlı
olarak adet kanının "zorlukla atılması" ve
spiral kullanımı gibi nedenler yeralır.
Ne gibi belirtiler oluşur?
Adet sancısı genellikle adet görmeden önceki
ilk 24 saat içinde başlar, adet görmekle
beraber şiddeti kısa süreli olarak artar ve
adet döneminin bitmesine kadar giderek
hafifler.
Bulantı-kusma, halsizlik, ishal, kramplara
ek olarak şiddetli belağrısı ve başağrısı
sancıyla beraber sık görülen diğer
belirtilerdir. Ağrının çok şiddetli olduğu
durumlarda bayılma bile ortaya çıkabilir.
Ne zaman jinekolojik değerlendirme
gerekir?
Adet sancıları ağrı kesicilerle kontrol
altına alınabiliyorsa ve başka bir
jinekolojik belirti yoksa jinekolojik
muayene gerekli degildir. Ancak adet
sancıları çok şiddetli olup genel iyilik
halini etkilemeye başlamışsa ve/veya iş
kaybına neden oluyorsa mutlaka jinekolojik
değerlendirme yapılmalı etkili bir tedavi
uygulanmalıdır.
Jinekolojik değerlendirmenin çok önemli bir
amacı vardır. Endometriozis (rahim iç
tabakasının normaldışı bölgelerde
bulunması), kronik enfeksiyon,
yapışıklıklar, yumurtalık kistleri, uterus
miyomları ve diğer bazı jinekolojik
hastalıklar kendilerine özgü belirtiler
dışında aynen adet sancısı gibi belirtiler
de verebilirler. Yapılan jinekolojik muayene
bu durumların varlığını ortaya çıkarır ve
böyle durumlarda tedavi tamamen farklı olur.
Nasıl tedavi edilir?
Eğer jinekolojik muayenede adet sancısını
taklit edecek bir durum sözkonusuysa (endometriozis,
yumurtalık kisti, miyom, spiral, enfeksiyon
gibi) öncelikle saptanan hastalık tedavi
edilmelidir. Yetersiz değerlendirme sonucu
yapılan tedavinin başarılı olma şansı
düşüktür.
Jinekolojik muayenede hiç bir jinekolojik
patoloji saptanmadığında ilk basamak tedavi
ağrı kesicilerdir. Kullanılacak ağrı
kesiciler "nonsteroid anti inflamatuar
analjezikler" adı altında gruplandırılan ve
ağrı kesme dışında iltihap giderici
özellikleri de buılunan ağrı kesiciler
olmalıdır. Bu ilaçlar ağrıyı kesmeleri
dışında prostaglandin üretimini de azaltarak
çift yönlü tedavi yaparlar. Adet başlamadan
24 saat öncesinde doktor önerisine göre
değişen dozlarda tercihan naproksen sodyum
içeren ilaçlar kullanılır ve sancı devam
ettiği sürece ilaçlar alınmaya devam edilir.
Ağrı kesici ilaçlara yanıt alınamayan
durumlarda ikinci basamak tedavi doğum
kontrol haplarıdır. Dismenore ile yumurtlama
arasında yakın bir ilişki sözkonusu
olduğundan yumurtlamanın doğum kontrol
haplarıyla ortadan kaldırılması ağrıları
çoğu durumda etkili bir şekilde kontrol
altına alır.
İkinci basamak tedaviden de fayda görmeyen
kadınlarda ileri inceleme gerekir. Bu amaçla
gerekli ön hazırlığı takiben laparoskopi adı
verilen yöntemle karın boşluğu incelenir. Bu
incelemede genellikle saptanan patoloji
endometriozistir ve tedavisi daha farklıdır.
Olayın psikolojik kompoonentinin varlığından
şüphelenildiği durumlarda doktor önerisine
göre psikiyatri konsultasyonu gerekebilir.
Yoga, transandantal meditasyon, biofeedback,
gevşeme gezersizi gibi yöntemler de usulüne
uygun olarak uygulandıklarında faydalı
olabilir. |
|
|
